Ogromną popularnością w Brazylii cieszą się wyścigi Formuły 1. Brazylijczycy doczekali się wielu wspaniałych kierowców. Szczególnie wspominają tragicznie zmarłego Ayrtona Sennę, który uważany jest za najlepszego kierowcę w historii F1. Obecie w tej serii wyścigowej startują : Felipe Massa, Rubens Barrichello i Nelsinho Piquet

Również w siatkówce halowej mężczyzn Brazylia od 5 lat jest absolutnym dominatorem, gdyż od 2003 roku wygrała wszystkie możliwe turnieje międzynarodowe. Jednym z sukcesów jest pokonanie reprezentacji Polski w finale MŚ 2006 3:0. Największą gwiazdą reprezentacji Brazylii jest od ponad 10 lat Giba.

Barokowe kościoły i inne dzieła sztuki sakralnej powstałe dzięki temu bogactwu, a później częściowo rozgrabione – los ten spotkał szczególnie rzeźby Aleijadinha (zob. Congonhas) – stanowią ponad połowę wszystkich zachowanych zabytków brazylijskiego dziedzictwa kulturalnego. Ouro Preto, dziś 56-tysięczne miasto, jest bez wątpienia perełką sztuki kolonialnej i nie ma sobie równych wśród pozostałych zabytkowych miast kolonialnych, rozrzuconych po terytorium stanu Minas Gerais.

Ouro Preto przewyższa inne miasta Brazylii w każdym szczególe – jednorodnością barokowej architektury, kościołami, genialnymi dziełami Aleijadinha, muzeami, sławą, zainteresowaniem turystów, świetnymi rozwiązaniami komunikacyjnymi, ekskluzywnymi sklepami i specyficznymi handlarzami ulicznymi. Najlepszym okresem do odwiedzenia Ouro Preto są suche i chłodne miesiące od marca do sierpnia.

Vila Rica de Ouro Preto (Bogate Miasto Czarnego Złota), jak pierwotnie nazywano osadę, została założona w 1711 r., w pierwszych latach gorączki złota na terenach zasobnych w największe na zachodniej półkuli złoża tego szlachetnego kruszcu. 10 lat później Vila Rica była już stolicą kapitanii Minas Gerais, a w szczytowym okresie rozwoju, w połowie XVIII w., liczyła aż 110 tys. mieszkańców (głównie niewolników) i cieszyła się sławą najbogatszego miasta w Nowym Świecie.

Pod koniec XVIII stulecia wśród mieszkańców Brazylii wzrosło niezadowolenie z powodu zależności od Portugalii. Spadające wydobycie złota i mniejsze zyski właścicieli kopalń uniemożliwiały im wywiązywanie się z wygórowanych obowiązków podatkowych wobec Portugalczyków. Wyrazem frustracji był rozwój ruchu narodowo-rewolucyjnego i cztery powstania. Pierwszym z nich była Inconfidęncia Mineira (zdrada górnicza) w 1789 r., która przeszła do historii także pod nazwą „niedyskrecji w Minas Gerais”, ponieważ przyczyną klęski była zdrada jednego z konspiratorów we wczesnej fazie tworzenia ruchu oporu. Najtragiczniejszy los spotkał przywódcę rewolty, poetę i dentystę w jednej osobie, Joaquima José da Silva Xaviera (o przydomku Tiradentes, czyli Wyrwiząb), który został poddany okrutnym torturom i poćwiartowany.

Ouro Preto położone jest na wysokości 1000 m. Gruntowne poznanie wszystkich atrakcji zajmuje przynajmniej dwa dni. Turysta powinien zwiedzać to miasto, usytuowane w dolinie pośród stromych zboczy, w mocnych butach, gdyż brukowane uliczki, biegnące pod górę, a potem w dół, wypolerował deszcz i są śliskie.

Inną dobrą propozycją dla turysty jest comida por kilo (posiłek na wagę), zestawiany według własnego życzenia z bufetu. Płaci się za wagę wybranych potraw – z reguły kilogram bufetowego dania kosztuje ok. 7 $, a typowe danie waży 0,5 kg. Takie bufety są także atrakcyjnym miejscem dla wegetarian, jednak posiłek należy zaplanować w godzinach południowych, gdyż lokale zaczynają pracę ok. 11.30, a już ok. 14.00 może nie być wolnych miejsc.

Inna godna polecenia ciekawostka to stałe cenowo rodízio, oferowane przez churrascarias, czyli restauracje serwujące potrawy z rusztu. Jej fenomen polega na tym, że kelnerzy podają swym gościom potrawy jedna za drugą do czasu, aż ci ostatni nie są w stanie zjeść więcej.

W wielu odwiedzanych przez turystów restauracjach zawyżanie rachunków i wydawanie zbyt małej reszty jest prawie standardowym zjawiskiem. Kelnerzy mają to we krwi, jest to ich druga natura, taka nietypowa gra z obcokrajowcami. Receptą na te nieuczciwe praktyki jest stanowcze i cierpliwe upieranie się przy właściwej cenie – kelnerzy już do tego przywykli i w końcu dają za wygraną, prawidłowo rozliczając rachunek.

Najbardziej widowiskowe są fety w trakcie Mundialu ( rzecz jasna jeśli canarinhos wygrywają) i w czasie czterech ostatnich dni karnawału. Zabawa trwa wtedy całe dnie i noce.

Na słynnym Sambodromie w Rio de Janeiro rywalizują wtedy ze sobą szkoły samby. Jako że Brazylia słynie z pięknych kobiet i jest ojczyzną tego tańca jest wtedy na co popatrzeć.

Innym świętem widowiskowo obchodzonym jest Nowy Rok. 31 grudnia tłumy wylegają na plaże, by bawić się całą noc. Jest to pozostałość przedchrześcijańskiego kultu bogini mórz – Iemanji.

Mieszkańcy Brazylii poza dobrą zabawą przy gorących rytmach lubią tez rozmawiać. Najdogodniejszymi miejscami do nawiązania rozmowy lub do przysłuchiwania się pogawędkom i dyskusjom są kawiarnie. To one są głównymi ośrodkami życia towarzyskiego.

Przy doskonałej miejscowej małej czarnej spotykają się w nich przeważnie mężczyźni i oddają się zajęciu dosyć rzadko kojarzonemu ze stereotypem latynoskiego macho – plotkują godzniami.

Jakkolwiek Brazylijczycy są raczej swobodni i bezpośredni, należy pamiętać o kilku zasadach miejscowego savoir -vivre. Przede wszystkim uwagę należy zwrócić na strój. Skąpe stroje będące zwyczajnym widokiem w miastach, w interiorze mogą być odbierane negatywnie. Nie należy odwiedzać miejsc kultu religijnego w nieodpowiednim, odsłaniającym zbyt wiele ubraniu. Do dobrego tonu należy też niewchodzenie w strojach kąpielowych do lokali gastronomicznych. Mile widziane i przyjęte w nich jest natomiast dawanie napiwków wysokości około 10% wartości rachunku.

Nie trzeba też się dziwić, jeśli kelner lub sprzedawca zawyży cenę, lub nie wypłaci całej reszty. To element lokalnego kolorytu, raczej zabawny niż uciążliwy, bowiem wystarczy cierpliwie obstawać przy swoim a należne nam pieniądze zostaną zwrócone. Negocjowanie cen w ogóle z resztą nie jest w Brazylii czymś niezwykłym. Targować się można z ulicznymi sprzedawcami, sklepikarzami, a nawet z recepcjonistami w hotelach. Trzeba natomiast się targować z taksówkarzami jeżdżącymi bez liczników. Z nimi cenę należy ustalić przed rozpoczęciem jazdy.

Zdjęcia można robić niemal wszędzie, poza terenami krasowymi i jaskiniami. Fotografując Indian trzeba najpierw zapytać o zgodę. Niektórzy z nich mogą sobie tego nie życzyć.

Karty kredytowe są akceptowane w większości sklepów w miastach. Gorzej jest z kartami bankomatowymi – bankomaty mogą nie akceptować kart wydanych poza Brazylią. Najpewniejsze są te na lotniskach. Należy też pamiętać o tym, że ilość kantorów jest niewystarczająca. Najpraktyczniej będzie wobec tego wziąć czeki podróżne. Wystawione w dolarach można realizować w banku lub w punktach wymiany walut – casas de cambio. W nich operacja potrwa krócej, ale kurs może być nieco mniej korzystny. Z drugiej strony obliczając korzystność transakcji trzeba wziąć pod uwagę horrendalną dla kieszeni polskiego podróżnika marżę Banco de Brasil – 20$!.

Wybierając się do rezerwatów przyrody i rezerwatów Indian należy uzyskać specjalne pozwolenie.

Kierowcy muszą posiadać międzynarodowe prawo jazdy, najlepiej z tłumaczeniem na portugalski. Brazylijscy policjanci nie zawsze znają angielski.

Podróżowanie autostopem po Brazylii nie jest łatwe. Jest to zwyczaj raczej mało popularny. Podwiezienie najlepiej negocjować z kierowcami na postojach.

Osoby mające zamiar poruszać się po interiorze i Amazonii powinny zaszczepić się na żółtą febrę, najlepiej około 10 dni przed przekroczeniem granicy. Lepiej też zabezpieczyć się przed malarią przenoszoną przez komary.
Doradza się ostrożność przy zakupywaniu i wywożeniu pamiątek.

Flora i fauna Brazylii znajdują się pod ścisłą ochroną. Każda pamiątka zawierająca elementy pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego może być wykonana z gatunku chronionego. Lepiej przywieźć do kraju cenione na całym świecie instrumenty muzyczne ( zwłaszcza bębny) lub wyroby rękodzieła indiańskiego dostępne w sklepach Artinda.

Miłośnikom egzotyki polecamy sklepy candomble oferujące przedmioty związane z kultem i rzucaniem czarów ( patrz rozdział Religia).

Przydatną rzeczą w stanach północnych może okazać się adaptor – w gniazdkach płynie tam bowiem napięcie 110 V. Na południu kraju można używać przywiezionych z Europy urządzeń bez przeszkód.

Zaoszczędzimy na połączeniach telefonicznych dzwoniąc spoza hoteli. Z zagranicą można rozmawiać na otwartych od 10 do 18 pocztach. Nie połączymy się z domem korzystając z automatów na karty telefoniczne, chyba że zakupimy specjalną kartę międzynarodową.

Zabierając z Polski telefon komórkowy trzeba wziąć pod uwagę fakt, że będzie on działał tylko w większych miastach, pod warunkiem że jest to aparat trzysystemowy. System GSM dopiero zaczyna funkcjonować.

Brazylijskie urzędy są otwarte w godzinach od 8.00 do 12.00 i od 14.00 do 18.00. Banki są czynne od 11.00 do 16.00, sklepy – od 9.00 do 19.00, a centra handlowe od 10.00 do 22.00. Niektóre sieci supermarketów działają przez całą dobę.

W okresie karnawału większość urzędów nie pracuje. Nic nie załatwimy także w dniach: 1 stycznia, w Wielki Piątek ( święto ruchome), 1 kwietnia (Święto Tiradentes), 1 Maja – (Święto Pracy), 7 września ( Dzień Niepodległości) 12 października ( Święto Matki Boskiej Objawionej), 2 listopada ( Zaduszki), 15 listopada (Dzień Proklamacji Republiki), 25 grudnia (Boże Narodzenie). Ponadto w poszczególnych stanach celebruje się święta stanowe i religijne o lokalnym znaczeniu.

Tym, czym dla nas ziemniaki – nieodłącznym elementem obiadu – dla Brazylijczyków są trzy potrawy: arroz (ryz biały), feijao (fasola czarna) i farinha (najbardziej egzotyczna z trójki: mąka z korzeni manioku i kasawy). Trzy te produkty połączone razem stanowią zestaw podstawowy (prato feito). Zawierającą te elementy bardzo popularna potrawą jest feijoada – gulasz z ryżem i fasolą.

Najbardziej aromatyczne i interesujące pod względem smakowym są potrawy wywodzące się z Afryki. Jedną z częściej przyrządzanych i podawanych jest cauru. Składa się z ona z gotowanych warzyw do których dodaje się piżmianu jadalnego (zielone warzywo w kształcie palca, zwykle duszone), cebuli, soli, krewetek i pieprzu malagueta (ostra, aromatyczna odmiana pieprzu). Inną jest vatapa przyrządzana z ryb lub mięczaków, podawana z sosem z pasty maniokowej, orzechów kokosowych i oleju dende.

Chociaż potrawy brazylijskie często doprawiane są pieprzem i papryką, kuchnia tego kraju nie jest tak ostra jak np. meksykańska. Bardziej charakterystyczne jest dla niej upodobanie do słodyczy. Po daniu głównym podaje się wiele rodzajów deserów. jednym z popularniejszych są beijinhos de coco – gałki mleczno-kokosowe. Przyrządza się je z masła, mleka skondensowanego i wiórków kokosowych. Innym słodkim przysmakiem jest brazylijski krem czekoladowy, serwowany z brandy.

Zamieszkują ją bowiem zarówno światli mieszkańcy Rio de Janeiro, jak i żyjący w puszczy, polujący na zwierzynę Indianie. W granicach tego państwa znajdują się zarówno zatłoczone miasta, jak i miejsca, gdzie stopa ludzka nie stanęła od lat. Będąc tam można wziąć udział w feerycznym, roztańczonym karnawale, jak również uczestniczyć w pielgrzymce do któregoś z licznie występujących tam sanktuariów maryjnych.

Są także rzeczy wspólne dla całego kraju. Bardzo ciepły klimat, wspaniała przyroda, a przede wszystkim spontaniczni, otwarci, przyjaźni ludzie. Ich gościnność sprawia, że każdy przybysz może się w Brazylii poczuć choć trochę jak u siebie.

Nic zatem dziwnego, że Brazylia przyciąga najróżniejszych ludzi – od zwyczajnych turystów, spędzających czas, wylegując się na wspaniałych, wielokilometrowych plażach i spacerując po nadmorskich deptakach, po podróżników penetrujących pierwotną puszczę.

Tych pierwszych przyciąga głównie Rio de Janeiro. Nic dziwnego. To miasto tętniące życiem niezależnie od pory dnia i roku. Długo można by wymieniać jego atrakcje. Poza najsłynniejszymi – ponad czterokilometrową plażą Copacabaną i największym stadionem świata – Maracaną miasto oferuje wiele innych atrakcji – m. in. główny plac miasta Praca Floriano, gdzie można usłyszeć wykonywaną na żywo przez miejscowych muzyków sambę, napić się gorącej jak piekło i słodkiej jak miłość kawy, Paco Imperial – okazały pałac cesarski pełniący dziś rolę prężnie działającego centrum kultury, Campo de Santana – wspaniały park oszałamiający feerią tropikalnych odcieni zieleni.
Wszystko to widać jak na dłoni ze słynnej Głowy Cukru – trzystumetrowego wzgórza położonego za miastem.

Wulkan energii jakim jest Rio eksploduje raz do roku w karnawale. Te kilka dni w roku stanowią pasmo wybuchów szalonej zabawy. Kluby nocne organizują imprezy kostiumowe. Z ustawionych w parkach i na placach scen płyną dzięki wszelkich gatunków muzyki – od ludowej indiańskiej, przez taneczną latynoską, po rock a la Carlos Santana. Królową tych dni jest jednak gorąca, zmysłowa samba. Kulminacją karnawału jest rywalizacja szkół samby w czasie parady na sambodromo. Każda ze szkół przygotowuje skomplikowany, szalony występ przez kilka miesięcy. Efekty są, trzeba przyznać, olśniewające.

Oczywiście, można też tańczyć samemu. W różnych miejscach Rio amatorskie zespoły bandas prowadzą kolorowe taneczne korowody przy wtórze bębnów i trąbek.

Miłośnikom spokoju polecamy natomiast tropikalny raj – Ilha Granda. Ta wyspa jest oddalona o 150 km od Rio. Na wyspie są trzy rzeczy o których marzy się będąc (zwłaszcza w pracy) w Polsce: plaża, podzwrotnikowy las i… spokój. Na całej wyspie są tylko trzy miejscowości. Plaże Ilha Granda są uważane za jedne z najpiękniejszych w Brazylii.

Miłośnikom egzotyki polecamy Belem – położoną 120 km od jednego z licznych ujść Amazonki stolicę stanu Para. To tętniące życiem miasto portowe, w przeszłości przyciągające wszelkiej maści awanturników zachowało wiele z klimatu powieści przygodowych. Stanowi też wspaniałą bazę wypadową do wypraw w lasy deszczowe.